Kemik Erimesi (Osteoporoz) ve Kırık Riski: Sessiz İlerleyen Bir Süreç

Osteoporoz, kemik yoğunluğunun azalması ve kemik yapısının zayıflaması sonucu kemiklerin kolay kırılır hale gelmesidir. En önemli özelliği sessiz ilerlemesidir: çoğu hastada uzun yıllar boyunca hiçbir belirti vermez ve ilk işaretini beklenmedik bir kırıkla gösterir. Ortopedi pratiğinde bu kırıklar en sık kalça, omurga ve el bileğinde görülür.

Neden Önemli?

Sağlıklı bir kemikte basit bir düşme genellikle kırıkla sonuçlanmaz. Osteoporotik bir kemikte ise ev içinde yaşanan düşük enerjili bir düşme, hatta bazen öksürük veya eğilme gibi zorlanmalar bile kırığa yol açabilir. Özellikle ileri yaşta gelişen kalça kırıkları, hareketsizliğe ve bağımsızlık kaybına neden olabildiği için ciddiye alınması gereken bir sağlık sorunudur.

Risk Faktörleri

• İleri yaş
• Menopoz sonrası dönem
• Ailede kalça kırığı veya osteoporoz öyküsü
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Uzun süreli kortizon kullanımı
• D vitamini ve kalsiyum yetersizliği
• Düşük vücut ağırlığı ve dengesiz beslenme

Nasıl Değerlendirilir?

Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA / kemik dansitometri), kemik sağlığını değerlendirmede kullanılan temel yöntemdir. Kimin, ne sıklıkta bu ölçümü yaptırması gerektiği; yaş, menopoz durumu, kırık öyküsü ve risk faktörlerine göre hekim tarafından belirlenir. Değerlendirmede ayrıca D vitamini düzeyi ve kemik metabolizmasını etkileyebilecek diğer durumlar gözden geçirilir.

Kırıktan Korunmada Alınabilecek Önlemler

Kemiği Destekleyen Alışkanlıklar

• Düzenli yürüyüş gibi ağırlık taşıyan (yük bindiren) egzersizler
• Denge ve kas güçlendirme çalışmaları
• Hekim önerisiyle kalsiyum ve D vitamini desteğinin düzenlenmesi
• Sigaranın bırakılması, alkolün sınırlandırılması

Ev İçinde Düşmeyi Önleyen Düzenlemeler

• Kayan halı ve paspasların sabitlenmesi veya kaldırılması
• Banyo ve tuvalete tutunma barı takılması, kaymaz zemin kullanımı
• Koridor ve merdivenlerin yeterli aydınlatılması
• Yerdeki kablo ve eşyaların toplanması
• Baş dönmesi yapabilen ilaçların hekimle gözden geçirilmesi
• Görme ve işitme kontrollerinin ihmal edilmemesi

Kırık Geliştiğinde

Osteoporoza bağlı kırıklarda tedavi, kırığın yerine ve hastanın genel durumuna göre planlanır. Özellikle kalça kırıklarında amaç, uygun hastalarda hastayı mümkün olan en kısa sürede ayağa kaldırarak hareketsizliğe bağlı sorunları azaltmaktır. Kırık tedavisinin yanı sıra, yeni kırıkların önlenmesi için kemik sağlığının da ele alınması gerekir.